Inleiding

In algemene voorwaarden van IT leveranciers is het gebruikelijk het recht uit te sluiten dat de klant uit de wet heeft om betalingen op te schorten. Ook is het gebruikelijk om het recht uit te sluiten om verschuldigde bedragen te verrekenen met bedragen die de leverancier aan de klant verschuldigd is. Dat heeft behoorlijke consequenties voor beide partijen als er onenigheid ontstaat.

 

Verschillende soorten IT contracten

De effecten van uitsluitingen van verrekening en opschorting zijn anders in verschillende soorten contracten. Als het gaat om afname van een SaaS dienst, zijn beiden eigenlijk altijd uitgesloten en dat is ook wel logisch: Je betaalt voor de beschikbaarheid van de dienst. De betalingen zijn nodig om de dienst operationeel te houden. Betaal je niet, dan stopt de dienst. Dat is nu eenmaal inherent aan dit soort diensten. Hetzelfde geldt voor software licenties. Je mag software gebruiken onder voorwaarde van betaling van de vergoeding. Betaal je niet, dan ontstaat het recht ook niet – zo is de redenering. Bij het verlenen van andere diensten dan SaaS, zoals softwareontwikkeling, project management en consultancy (hierna kortweg ‘dienstverlening’ genoemd), dan ligt het wat genuanceerder.

 

Verrekeningsrecht bij dienstverlening

De wet laat toe dat een schuldenaar schulden verrekent met vorderingen op de schuldeiser, mits er enige samenhang is tussen de betreffende vorderingen. Als beide vorderingen uit dezelfde overeenkomst voortvloeien, of als ze uit verschillende samenhangende overeenkomsten voortvloeien, dan is dat het geval.

Als een klant van mening is dat hij een schadevordering heeft op de leverancier, dan kan hij die verrekenen met openstaande facturen van de leverancier. Nu zijn geschillen in IT zelden simpel en is er bijna altijd grote onzekerheid over de geldigheid van schadevorderingen. Een leverancier zal daarom al snel van mening zijn dat een dergelijke verrekening verboden moet zijn. Als iemand schade beweert te kunnen vorderen, dan moet dat eerst maar door een rechter worden vastgesteld. Het is voor een leverancier daarom van groot belang verrekeningsrecht uit te sluiten. Doet de leverancier dat niet, dan moet de leverancier gaan procederen om aan te tonen dat er geen sprake is van een schadevordering en dat is de wereld een beetje op zijn kop: als iemand beweert schade te lijden, dan moet hij dat zelf bewijzen.

 

Opschortingsrecht bij dienstverlening

Opschortingsrecht heeft een andere rol in de verhouding dan het verrekeningsrecht. De redenen om niet te betalen zijn namelijk ruimer dan redenen om te mogen verrekenen. Waar verrekenen alleen mag als de schuldenaar een vordering op de schuldeiser heeft, kan een betalingsverplichting worden opgeschort op het moment dat de schuldenaar van mening is dat de andere partij zijn verplichtingen niet is nagekomen. Als het opschortingsrecht uitgesloten is, dan kan de klant alleen nog in rechte nakoming vorderen. Het enige voor de hand liggende drukmiddel om als klant uit te oefenen tegen een leverancier die niet levert, is immers de betalingen opschorten. Als dat niet kan, dan blijven alleen boze brieven en dagvaardingen over. De klant wordt dus erg kwetsbaar door uitsluiting van het opschortingsrecht. Omgekeerd, als de klant opschortingsrecht heeft en daarvan gebruik maakt, dan kan de leverancier zijn diensten ook opschorten, als hij het niet eens is met de beweringen van de klant. Beide partijen kunnen dan kiezen om al dan niet tot procederen over te gaan. In ieder geval is de situatie dan evenwichtig, in tegenstelling tot de situatie waarin de klant niet mag opschorten.

 

Conclusie

IT contracten voor softwarelicenties en SaaS diensten(inclusief allerlei varianten zoals IaaS, PaaS etc) sluiten eigenlijk altijd opschortings- en verrekeningsrechten uit voor de klant. Dat is ook logisch als je naar de aard van de leveringen kijkt. Bij dienstverlening (verkoop van uren) wordt vaak ook beide uitgesloten. Wat verrekeningsrechten betreft, is het logisch dat de leverancier dat wil uitsluiten. Hij heeft er groot belang bij heeft dat te doen om vage claims te voorkomen. Doet hij dat niet, dan is het te eenvoudig voor de klant om zich op allerlei claims te beroepen. Wat opschortingsrechten betreft ligt dat andersom: zonder opschortingsrecht heeft de klant uitsluitend het procesrecht om druk op de leverancier te leggen. En dat is vaak een te forse maatregel om als eerste te nemen. Zonder opschortingsrecht is de klant in dergelijke gevallen tamelijk machteloos.

Overzichtstabel argumenten verrekenen en opschorten

Opschortingsrecht en verrekeningsrecht in IT contracten